gevelinspectie

Oude voegen vervangen: waarom kalkmortel vaak de betere keuze is

Woon je in een huis van voor de oorlog, bijvoorbeeld in de oude kern van Den Bosch, een Bredase stadswoning of een Brabantse langgevelboerderij? Dan zit er een goede kans dat je gevel ooit met kalkmortel is gemetseld en gevoegd. Moeten die oude voegen vervangen worden, dan ligt een moderne cementvoeg voor de hand. Dat is snel en sterk. Toch is het bij oude gevels vaak de verkeerde keuze. In dit artikel lees je waarom, hoe je kalkvoegen herkent en hoe je oude voegen vervangt zonder je stenen te beschadigen.

Oude voegen vervangen

Waarom oude gevels anders zijn

Tot ruwweg de jaren twintig van de vorige eeuw was kalk het gangbare bindmiddel voor metsel- en voegmortel. Kalkmortel is zachter en meer dampopen dan cementmortel. De stenen uit die tijd zijn vaak ook zachter dan moderne bakstenen. Steen en voeg werken daardoor samen. Vocht dat in de muur komt, droogt vooral via de voegen weer uit. En als de muur een beetje beweegt, vangt de zachte voeg dat op.

De regel in het vak is eenvoudig: de voeg moet zwakker zijn dan de steen. Een voeg is te vervangen. Een steen veel lastiger.

Wat gaat er mis met een harde cementvoeg?

Krijgt een oude gevel een harde, dichte cementvoeg, dan verandert het gedrag van de muur:

  1. Vocht droogt via de steen. De voeg laat geen vocht meer door, dus het water zoekt een weg door de zachte steen. Die blijft langer nat.
  2. Vorstschade. Natte stenen bevriezen. Het water zet uit en de voorkant van de steen spat eraf. Je ziet dan stenen met een afgebrokkeld oppervlak terwijl de voeg nog keurig in de muur zit. Losse kapotte stenen kunnen we apart vervangen.
  3. Zouten in de steen. Opgeloste zouten kristalliseren aan het oppervlak. Dat geeft witte uitslag en op den duur verpoedering.
  4. Scheuren door de stenen. Beweegt de muur, dan scheurt niet de voeg maar de steen.

Veel oude gevels zijn in de jaren zestig en zeventig met cement opnieuw gevoegd. Zie je bij jou afgespatte stenen naast harde, glimmende voegen, dan is dat vaak het begin van dit probleem.

Hoe herken je kalkvoegen?

  • De voeg is zacht en lichtgrijs tot wit, soms met kleine witte kalkbolletjes.
  • Met een sleutel of schroevendraaier kun je er redelijk makkelijk in krassen.
  • De voeg verweert gelijkmatig en ligt vaak wat terug ten opzichte van de steen.
  • Bij oudere woningen zie je vaak een knip- of snijvoeg in kalkmortel.

Twijfel je, laat dan een stukje voeg bekijken. Een vakman ziet meestal snel of het kalk of cement is. Bij monumenten wordt soms een mortelonderzoek gedaan.

Oude voegen vervangen: zo pak je het aan

1. Voorzichtig uithakken

Kalkvoegen hak je met de hand of een lichte hakhamer uit. Slijpen is bij zachte stenen riskant, omdat de schijf de steenranden beschadigt. De diepte is ook hier zo’n 15 tot 20 mm, tot je op gezonde mortel zit. Meer over techniek lees je in voegen uithakken.

2. Harde cementvoegen extra zorgvuldig verwijderen

Zit er al een harde cementvoeg in een zachte gevel, dan is verwijderen lastig. De voeg is vaak harder dan de steen. Werk met smalle beitels en geduld, en laat beschadigde stenen vervangen door passende oude of nagemaakte stenen. Zie je scheuren of verzakking, laat dan eerst scheurherstel uitvoeren.

3. De juiste mortel kiezen

Voor oude gevels wordt meestal een mortel op basis van hydraulische kalk gebruikt. Die is sterk genoeg voor buiten, maar zachter en dampopener dan cement. De kleur en korrel stem je af op de bestaande voegen, zodat herstel niet opvalt. Algemene tips over mortelkeuze vind je in zo kies je de juiste mortel voor jouw buitenmuur.

4. Voegen en nabehandelen

Kalkmortel hardt langzamer uit dan cement. Voeg daarom niet bij vorst of in de volle zon, en houd de voegen dagenlang licht vochtig. In het voorjaar en najaar zijn de omstandigheden in Brabant meestal het best.

Welke voeg past bij een oud huis?

Bij veel vooroorlogse gevels hoort een knip- of snijvoeg, of een licht terugliggende voeg. Een strakke platvolle voeg smeert bij oude, afgeronde stenen over de randen en maakt de voeg breed. Kijk dus naar wat er oorspronkelijk zat. Een overzicht van alle voegsoorten vind je in de ultieme gids voor voegsoorten.

Monument of beschermd stadsgezicht?

Woon je in een monument of in een beschermd stadsgezicht, zoals delen van de Bossche of Bredase binnenstad? Neem dan vóór je begint contact op met je gemeente. Herstel in hetzelfde materiaal en dezelfde voeg is vaak toegestaan, maar een ander voegtype of een andere kleur kan een vergunning vragen.

Wat kost het?

Voegen met kalkmortel is meer handwerk dan standaard voegwerk. Het uithakken gaat langzamer en knip- of snijvoegen vragen extra tijd. Reken dus op een hogere prijs per m² dan bij een standaard platvolle cementvoeg. De basisbedragen zie je bij de kosten voegwerk herstellen. Plan je ook reinigen, kies dan bij oude stenen een milde methode in plaats van agressief zandstralen. Overweeg je na-isoleren, laat dan eerst onderzoeken of de muur geschikt is voor spouwmuurisolatie. Veel heel oude muren hebben geen spouw.

Voegwerk

Oude voegen laten vervangen in Brabant

Wij kijken eerst wat er in je gevel zit en adviseren een mortel en voeg die bij je huis passen. Op verzoek maken we een proefstuk, zodat je kleur en afwerking eerst op je eigen gevel ziet. Bekijk onze werkwijze op de pagina voegwerk, vraag een vrijblijvende offerte aan of neem contact op voor advies.

Vraag een gratis offerte aanStuur een foto via WhatsApp
Facebook
Twitter
LinkedIn

Inhoudsopgave